Budowa drogi wodnej łączącej

Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską

KALENDARIUM, UWARUNKOWANIA PRAWNE

Facebooktwitterpinterestmail

Rozważania nad sensem przekopania Mierzei Wiślanej trwają od stuleci. Król Stefan Batory może być uważany za pierwszego pomysłodawcę.

KALENDARIUM

XVIII w.

XX w.

  • Do końca 1944r. pojawiały się koncepcje niemieckie przekopania Mierzei Wiślanej.
  • W 1945r. Do pomysłu przekopu nawiązał jako pierwszy w historii powojennej Polski nawiązał Eugeniusz Kwiatkowski – wicepremier, minister skarbu, przemysłu i handlu II Rzeczypospolitej.

XXI w.

  • W 2004r. po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej temat przekopu powrócił
  • Do 2005: pojawiały się pomysły lokalne (Elbląg) i „koncepcje” środowiska hydrotechników, głównie z PG i PAN.
  • W 2006r. (listopad) decyzję o przekopaniu Mierzei zaakceptowaną przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego podjął premier Jarosław Kaczyński.
  • W 2007r. zatwierdzony został wieloletni Program „Budowa drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską na lata 2008-2013”. Sporządzono Studium Wykonalności i powołano Konsorcjum na rzecz budowy kanału (maj 2007) – w skład Konsorcjum wchodził m.in. Urząd Morski w Gdyni (lider), Urząd Marszałkowski woj. Warmińsko-Mazurskiego, Urząd Miasta Elbląga, Port w Elblągu, gm. Sztutowo, Komunalny Związek Gmin Nadzalewowych bez Krynicy Morskiej. Przystąpiono do wykonania pierwszego Raportu z badań dotyczących Przekopu.
  • W 2009r. na portalu https://www.info.elblag.pl/5,14233,Kontrowersyjny-raport-zamiast-odpowiedzi-przyniosl-wiele-pytan.html ukazała sia publikacji na temat Raportu wykonanego wówczas przez EKOKOSULT. Pisano o kontrowersyjnym raporcie, w którym „więcej pytań niż odpowiedzi”.
  • W 2011r. Program zaktualizowano, przeprowadzono strategiczną OOŚ. Opracowana wówczas przez firmę PROEKO Prognoza Oddziaływania na Środowisko zalecała odstąpienie od realizacji pomysłu, wskazując negatywne skutki oddziaływania na przyrodę Mierzei, przekształcenia strefy brzegowej, pogorszenie jakości wód Zalewu Wiślanego, uwolnienie toksycznych związków z osadów i negatywne oddziaływania na biosferę Mierzei Wiślanej.
  • W 2012r. zleceniodawca (Urząd Morski) zmienił w Prognozie negatywna część wynikowa na treść rekomendującą przekop.
  • W 2013r. zmodyfikowana wersja wraz z koreferatami do oryginału została upowszechniona jako oficjalna Prognoza pomimo protestów autorów i PKE. (II. w załączniku Prognoza UM 2013)
  • W 2013r. Na znak protestu opublikowaliśmy w prasie plakat PKE przedstawiający stanowisko naszej Organizacji (III. Plakat_PKE 2016).
  • W tym samym czasie w rankingu The World Geography Hel i Mierzeja Wiślana znalazły się w czołówce 15 najpiękniejszych i niezwykłych przyrodniczo mierzei na ziemi. Oceniono je tak ze względu na urzekające warunki krajobrazowe i klimatyczne oraz na fakt, że zarówno Hel jak i Mierzeja Wiślana ze swoimi maleńkimi wioskami rybackimi niegdyś były wyspami, które z czasem naturalne prądy morskie połączyły w piaszczyste półwyspy. (IV Najpiękniejsze Mierzeje Świata 2013)
  • W 2014r. lekceważąc protesty Urząd Morski wykonał kolejną aktualizację Programu, w którym do uzasadnień sugerujących niezwykłe korzyści gospodarcze i społeczne, dołączono znaczenie dla rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce oraz dodano bezpieczeństwo narodowe Polski i Unii -co nadało Programowi specjalny status.
  • W 2015r. Prognoza ponownie rekomenduje realizację Programu z 2014r. – pomijając jednoznacznie negatywne skutki dla środowiska. Zlekceważono fakt, że tereny te są objęte są różnymi formami ochrony przyrody, począwszy od obszarów NATURA 2000, Obszarów Chronionego Krajobrazu, poprzez Parki Krajobrazowe aż do Ochrony Gatunkowej flory i fauny.
  • W 2015r. PKE w towarzystwie Greenpeace odwiedzili Krynicę Morską, aby poznać stanowisko mieszkańców. Równolegle wykonane zostało eksperckie opracowanie naszego stanowiska pod kątem przekazania go (1) Ministerstwu Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz przesłania do (2) Komisji Europejskiej. 
  • W 2016r. w Elblągu (07.04.16) – konferencja „Budowa drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską” określająca plany przekopu jako szansę dla rozwoju Elbląga i Regionu. Dyskusja została zdominowana przez zwolenników wykonania przekopu.
    Na tej konferencji chcieliśmy przedstawić nasze stanowisko, lecz nie dopuszczono nas do głosu, 3 osoby z PKE i GREENPEACE zostały pominięte w dyskusji. W związku z tym, wręczyliśmy Ministrowi Gróbarczykowi nasze stanowisko na piśmie i ten sam tekst przetłumaczony na język angielski przesłano do Komisji UE. (V.zał. pismo do Min. Gróbarczyka i KE:   PRZEKOP STOP, 15.08.2017 Krynica Morska Debata nad stanowiskiem w sprawie przekopu)
  • 03. 2016 Otrzymaliśmy odpowiedź z Brukseli, że po uzyskaniu ogólnej odpowiedzi i spotkaniu z z przedstawicielem Rządu, nadal czekają na uzupełnienie danych dotyczących obszarów Natura 2000 ze strony Rządu Polskiego (zał. VI. 30.03.2016 Bruksela Odpowiedź komisarza)
  • 11.2016r. otrzymaliśmy zaproszenie do Ministerstwu Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej na kolejne rozmowy o planach Urzędu Morskiego w sprawie przekopu. Nasze stanowisko nie uległo zmianie. Na spotkaniu wręczyliśmy je ponownie Ministrowi na piśmie.
  • W 2017r. (sierpień Krynica Morska) – kolejna debata z reprezentantami organizacji pozarządowych, z mieszkańcami, burmistrzem i Radą Gminy. W wyniku spotkania powstał projekt Deklaracji Koalicji Przekop – STOP na rzecz powstrzymania planów przecięciu Mierzei Wiślanej (VII. w załączeniu. PRZEKOP STOP, 15.08.2017 Krynica Morska Debata nad stanowiskiem w sprawie przekopu).
  • W 2018r. w Urzędzie Marszałkowskim (18.01.18) odbyło się spotkanie dotyczące przekopu, w której uczestniczyli pracownicy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, przedstawiciele organizacji fundacji i stwarzyszeń ekologicznych z PKE włącznie. Uczestniczyli też eksperci zewnętrzni. Celem było nawiązanie kontaktu oraz wymiana informacji nt. planowanego przekopu oraz przygotowanie się do aktywnego udziału w procesie oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji (VIII. notatka ze spotkania_w sprawie przekopu w załączeniu 18 01 2018).
  • W 2018 powstał Nowy Raport opracowany przez EKOKONSULT

Raport na Przekop – całość dokumentacji jest dostępna do pobrania z serwera FTP:

ftp://153.19.91.30        login: przekop       hasło: rdosgdansk

  1. Opracowanie aneksu do raportu – do 15.09.2018  i przekazanie zamawiającemu
  2. Urząd Morski przekazuje dokumenty do RDOŚ Olsztyn do 30.09
  3. 10 RDOŚ Olsztyn rozsyła informację do organów uczestniczących w postępowaniu, które mają 2 tyg. na zajęcie stanowiska (w tym PKE)
  4. RDOŚ zbiera dokumenty do 15.10 , do 30.11  decyzja środowiskowa
  5. Projmors dokonuje korekt w proj. budowlanym do 15.12
  6. Dokumentację otrzymuje Wojewoda Pomorski i wydaje pozwolenie na budowę.

_______________________________________________________________________________________

UWARUNKOWANIA PRAWNE – PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA i ODDZIAŁYWANIE TRANSGRANICZNE

Decyzję o przecięciu Mierzei Wiślanej cechuje:

  1. Niezgodność z Ramową Dyrektywą Wodną – inwestycja powoduje utrudnienie osiągnięcia dobrego stanu wód Zalewu Wiślanego.

(- Trudne do udowodnienia w postaci obliczeń).

  1. Niezgodność z przepisami ochrony obszarów Natura 2000; oddziaływanie negatywne na Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana, w tym na siedliska priorytetowe.

       ( -Tłumaczeniem jest wzrost bezpieczeństwa państwa – nadrzędny interes społeczny.)

  1. Niezgodność z Uchwałą Sejmiku Woj. Pomorskiego w sprawie Parku Krajobrazowego Mierzeja Wiślana.

     – Chroni decyzję zapis o celu publicznym w ustawie o ochronie przyrody.

  1. Zagrożenie rezerwatu przyrody „Zatoka Elbląska”

     – Odsunięto granicę rezerwatu od toru wodnego do Elbląga.

  1. Wątki międzynarodowe:

– wątek rosyjski – oddziaływanie transgraniczne – zanieczyszczenie rosyjskiej części wód Zalewu Wiślanego, wpływ na populacje ryb).

– wątek niemiecki – historyczny (Zalew Wiślany jako zbiorowa mogiła ok. 20 tys. Niemców – cywilów z Prus Wschodnich, uciekających przed Sowietami, zimą 1944/45 po zamarzniętym Zalewie) – wzgląd na pamięć ofiar.

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­______________________________________________________________________________________

PRZYPISY

(Internet, wywiady)

  1. Konieczność systematycznego odmulania toru wodnego na etapie eksploatacji – urobek i koszty. (110-220 ha lub polder o wys. 0,5 m, pow. 270-510 ha)
  2. Trwałe zaburzenie równowagi dynamicznej brzegu Mierzei Wiślanej od strony Zatoki Gdańskiej przez falochrony portu wejściowego do kanału (zasięg zmian do ok. 5 km w obie strony).
  3. Zniszczenia siedlisk NATURA 2000. Konieczność systematycznego przeciwdziałania i koszty (analogia do Płw. Helskiego).
  4. Pogorszenie jakości, wód Zalewu Wiślanego (uwolnienie azotu i fosforu z osadów) i wzrost zanieczyszczenia związkami toksycznymi (ropopochodnymi i zw. metali) na etapie budowy i eksploatacji toru wodnego oraz składowania refulatu (wyspa lub polder).
  5. Biosfera:
    • Mierzeja Wiślana: likwidacja chronionych siedlisk (3-4), w tym priorytetowego (wydmy szare) na długości co najmniej 0,6 km (cały chroniony pas Mierzei Wiślanej ma 33 km) – ok. 2% oraz przerwanie jego ciągłości (pogorszenie integralności); likwidacja stanowisk chronionych gatunków roślin, grzybów i zwierząt; kanał jako bariera dla przemieszczania się zwierząt lądowych (głównie ssaki), wyspiarska izolacja subpopulacji wielu gatunków;
    • Pogorszenie integralności obszaru Natura 2000 PLH Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana (przecięcie Mierzei) oraz likwidacja powiązań lądowych odciętej części obszaru (wyspa) z innymi obszarami Natura 2000.
  6. Zalew Wiślany:
    • Likwidacja roślinności wodnej i szuwarowej (1-2 ha) w strefie budowy toru wodnego na Zalewie Wiślanym (+ kotwicowisko);
    • Likwidacja wartościowych i rzadkich siedlisk ptaków i oddziaływanie na gatunki ptaków, dla których ochrony wyznaczono PLB Zalew Wiślany (8 gatunków);
    • Likwidacja siedliska priorytetowego (laguny przybrzeżne), na powierzchni od 370 do 880 ha w przypadku wyspy lub od 510 do 1150 ha w przypadku polderu, czyli 1,6-3,5% powierzchni siedliska w PLH i negatywne przekształcenia siedliska w zakresie batymetrii i stanu zanieczyszczenia wód;
    • Negatywne oddziaływanie transportu morskiego na rezerwat „Zatoka Elbląska” (rez. ornitologiczny).
  7. Krajobraz:
    • Dewaloryzacja krajobrazu PK „Mierzeja Wiślana” w rejonie kanału i Zalewu Wiślanego w przypadku powstania wyspy (na Zalewie nie ma żadnej naturalnej wyspy).
  8. Ludzie:

8.1   Na etapie budowy transport lądowy (Stegna i Sztutowo);

8.2  Na etapie eksploatacji spadek walorów rekreacyjnych plaż Mierzei Wiślanej wzdłuż brzegu Zat. Gdańskiej.

  1. Potencjalne awarie:
    1. katastrofa morska na Zalewie Wiślanym – katastrofa ekologiczna;
    2. awaria śluz kanału (x 2) i wrót przeciwpowodziowych – wzrost zagrożenia powodziowego na terenach przyzalewowych, w skrajnym przypadku kataklizm.

____________________________________________________________________________________________

WSPARCIE W OPROTESTOWANIU DECYZJI

  1. Komisja Europejska – Bruksela:
  2. Niepokoje społeczeństwa:

      2.1 Ochrona środowiska w skali regionalnej – zagrożenia Zalewu i Mierzei Wiślanej, Park Krajobrazowy, obszary Natura 2000;

     2.2   Koszty budowy i przede wszystkim eksploatacji – nieopłacalność ekonomiczna.

  1. Społeczności lokalne (gminy przyzalewowe):

     3.1 Zagrożenia środowiskowe:

– powodziowe i zanieczyszczenie wód Zalewu (wszystkie gminy przyzalewowe);

– zanik plaż (gm. Krynica Morska i Sztutowo);

    3.2 Uciążliwości środowiskowe etapu budowy (gm. Stegna – Stegna i gmina Sztutowo – Sztutowo i Kąty Rybackie);

    3.3 Izolacja wyspiarska (niewielka część gm. Sztutowo i cała gm. Krynica Morska);

    3.4 Zagrożenia ekonomiczne: spadek dochodów z turystyki (Krynica Morska, Sztutowo, ale Sztutowo uzyska duże wpływy do budżetu z podatku    od nieruchomości – preferowane lokalizacje Nowy Świat i Skowronki są na jej obszarze), spadek wydajności rybactwa zalewowego (większość gmin przyzalewowych).

  1. Samorządy wojewódzkie:

 4.1„Skonfliktowanie” samorządów (Warmińsko-Mazurski jest za, Pomorski ma wątpliwości – kanał ma być w woj. pomorskim).

Facebooktwitterpinterestmail

Dodaj komentarz